— sevgili hocam, memleketin durumunu nasıl görüyorsunuz?
feci
şekilde kokuşmuş bir şeyler var. şimdi tabi bu lafı 1500 sene önce
platon da söylüyormuş, 500 sene önce hamlet de söylüyordu, otuz yıldır
da ben söylüyorum. hayatımız kokuşuyor, güzel bir söz değil ama böyle.
insanların seyrettiği televizyon dizileri kötü, okuduğu kitaplar kötü,
ama benim şikâyetim bunların kötü olduğunu söyleyen insanlardan. sürekli
şikâyet edene entel diyoruz. ne kadar çok şikâyet ederseniz o kadar
entelektüel oluyorsunuz. oysa entelektüel mutlu bir adamdır, burada
mutlu demek memnun anlamında değil. mutludur, yaşanan çirkinlikleri
görür fakat bunları kabul etmez. çirkinlikleri nasıl düzeltebileceğini
düşünür, yolunu yordamını bulur. kokuşmuşluk, önce kendimizle olan
ilişkimizde başlıyor. kendimizi çok fazla değerli gördüğümüzü
sanmıyorum. işin beteri kendimizi adam yerine de koymuyoruz. yemek
yemiyor artık çağımız insanı. tıkınıyor.yemeğin tıkınmaya döndüğü,
sevişmenin düzüşmeye döndüğü bir çağda yaşıyoruz. bütün bunlar yozlaşmış
bir hayatı gösteriyor, çünkü ortada zevk yok. zevkin hançerlendiği bir
yaşam var.
— kendimizi nasıl kurtarırız bu hançerden?
hazların
peşinden koşarak değil tabi. o da hayatımızı sürdürmek için, sabah
sekiz akşam beş çalıştığımız işler kadar kokuşma belirtisi. eğlenmek
için yaptığımız şeyler de otomatikleşiyor. çünkü şu film seyredilecek
deniliyor, herkes o filmi seyrediyor, şu yazar okunacak diye emir
geliyor, herkes o yazara çullanıyor. fakat herkes o yazardan ne anlıyor?
mademki farklıyız, herkes o farkı yaşamalı. ama fark da bize giydirilen
bir şeye dönüşüyor.
beymen'den giyinince farklı oluyorsun.
kendimizden kaynaklanmıyor. yani diplomalar, nasıl yaşayacağımız, her
şey bize dışarıdan giydiriliyor. ama kim giydiriyor derseniz, kimse
giydirmiyor aslında, birbirimize giydiriyoruz. böyle olunca yaşama
sevinci kayboluyor, bu çok büyük bir tehlike
— öğrencilerinizin yarısının anti-depresan kullandığı doğru mu?
doğrudur.
bizim odtü civarında hayat bir beladır diye algılanıyor herhalde
sürekli şişiriliyor gençler, sen akıllısın diye. ailelerin de beklentisi
büyüyor. ama küçük bir başarısızlıkla karşılaştıklarında hemen bunalıma
giriyorlar. o kadar el bebek gül bebek yaşamaya alıştırılmışlar ki,
acılara tahammülü olmayan insanlar yetişmeye başlıyor. yaralar almaya
başlayınca, bir çıkış noktası bulamayınca ya ilaçlarla tahammül etmeye
çalışılıyor ya da savunma mekanizmaları aşırı gelişiyor.
-bu durum başarıya koşullanmaktan mı kaynaklanıyor?
başarılı
olsan, başarının hiçbir ölçütü olmadığı için, nerede duracağını
bilemiyorsun ve başarı dangalağı oluyorsun. sürekli önüne havuç konmuş
eşek gibi koş allah koş. işkolik oluyorsun. başarısız olsan geride
durmaya tahammül edemiyorsun. o yüzden başarı ve başarısızlığın dışında
bir hayatı seçmiş olabilirsin, yani serseri olmak çok daha iyidir bence.
başarısızlık ve büyük beklentiler bir aradaysa o zaman anti- depresancı
oluyorsunuz.
bunların dışında üçüncü bir yaşamın peşindeyseniz
yaratıcı olmak zorundasınız. yani dünyaya posta atmış, egemen değerlerin
dışında bir insan olmak gerekir. dünyaya posta atabilmeniz için de önce
kendi değerlerinizin olması gerekir.
— mutsuzluk bulaşıcı mı?
pısırık,
güvensiz insanların bu kokuşmuşluktan çıkma şansı yok. mutsuz ve
sinirliysen bol bol sigara içersin ve kısa bir süre sonra ölürsün.
mutsuzluk uzun sürmez. trafikte kavga edersin, bir araba sopa yersin.
sevgilinle sevişemezsin, iktidarsız olursun. onun için rahat olmak
lazım. on derste rahat olma kitapları şimdi çok satıyor. orada
yazanların tam tersini yaparsan belki biraz rahatlarsın.
— hayvan dergisine verdiğiniz beyanatta: "bilge dediğin fırlama olur demişsiniz. " bu görüşünüzde ısrarlı mısınız?
gayet
ısrarlıyım, hatta bu görüşümü daha da ileri götürdüm, bilge dediğin hem
fırlama olur, hem de puşt olur diyorum. bilge, hayatın bütün hazlarının
ardından koşar ama o hazların hiçbirinin dangalağı olmaz. serserilerle
konuşur, berduşlarla arkadaşlık eder, bir sürü dedikodunun farkındadır,
magazinleri izler ama bulaşmaz. günde on beş dakika televizyon izler ama
sonra genellikle evleri iki katlı olduğundan yukarı çıkar, mevlana'yı
farsçasından okur, yatmadan önce iki bardak şarap içer. bilge adamda hem
sokakta süren hayatı yaşayabilme yeteneği ve gücü vardır hem de o
hayatın dışına çıkabilme cesareti. yani bilge insan, hayatın içindedir.
leman'ı, penguen'i okuduğu zaman esprileri anlar, mel mel bakmaz.
yani
ben bilgeyim, bu adamlar ne biçim espri yapıyor, çok ayıp demez. son
çıkan küfürleri bilir. yeni küfürler üretir. yaşamdan tat almayı bilir
ama bunu hiçbir zaman ayağa düşürmez. ayağıyla yaşadığı yaşamı, yukarı
çeker. o küfür ettiği zaman, küfür onda besmele gibi bir şey olur. bizde
bilge, yerinden kalkmaz, aksakallı, yemek yemez, çişi gelmez biri
olarak bilinir. oysa bilge dediğin doğal gaz kuyruğuna girer, sırasını
kapan olursa kavga eder, gerekirse karakolluk olur. bu tanıma göre
bilgelik, akademisyenlikle pek örtüşmüyor. akademisyenlik kötü bir iş.
bilgeliğe aykırı, otuz yıldır millete not veriyorum, kusturucu bir şey,
bıktım anasını satayım, hepinize sıfır diyeceğim bir gün. ya da hepinize
yüz, ne fark eder.
bilgelikle akademisyenlik arasında bir ilişki
olabilir, o da yaşı 18–20 olanlarla sürekli bir arada olmaktan
kaynaklanan bir şey. bu avantajı kullanırsanız, yeni kalabilirsiniz.
— biraz da aşktan konuşalım mı?
aşkta
benim teorim şu; aşk doğuştan hormonlarla ilgilidir ama aynı zamanda
kazanılması, edinilmesi gereken de bir şeydir. emek ister. hormonu iyi
salgılayan aşık olduğunu sanabilir, çıldırabilir, azabilir ama aşk ayrı
bir şey. bir sanat, bir güzellik yaratmaktır aşk. hıyarların, hamhalat
heriflerin işi değildir. diyelim ki kızın birini görüyorum, içime bir
ateş düşüyor ve aşık oluyorum. yok, öyle yağma, böyle beleş bir şey
olabilir mi?
ateş düştükten sonra ne halt yediğine bağlı olarak aşk
olur ya da olmaz. ateş düştükten sonra o ateşi düşüren kişiye gidip onu
söndüreyim hemen diyorsan, orada aşk yoktur. ama aşk düştüğünde;
kendimizi, hayatı, yaşadığımız kültürü anlamaya ve dönüştürmeye
çalışıyorsak, işte aşk odur.
bize insan olduğumuzu hatırlatır ve
büyük bir sorumluluk yükler. aşık olduğum zaman aklıma şu gelmeli,
aşığım, demek ki yapacak çok iş var. yani sevgilimle pastanede
buluşacağım veya bir arkadaşın evine gidip yiyişeceğiz... bu da
yapılmalı tabi de yalnız bunu yapıyorsanız aşk falan yoktur. yani
burada, arkadaşın evine gittik, yiyiştik. aşka giriş bile yok burada
yiyiş var. yani aşk, o yemekten aldığımız enerjiyle bir yere bir ağaç
dikebiliyorsak, bir insana yardım edebiliyorsak, farklı kitaplar
okuyabiliyorsak, gereğini yerine getirdiğimiz şeydir. aşk eşittir
sevgili değil, iki kişilik de değil çok kişiliktir aşk. bütün dünyayı
düşman belleyip leyla'yı sevmek değildir. leyla'da bütün insanlığı
sevmektir.
— bir entelektüel olarak mutlu musunuz?
yalnız
kaldığım zaman, genellikle gece ikiyle dört arasında mutlu olurum.
televizyonu açarım ama seyretmem. sesini dinlerim, duvarlara bakıp öyle
düşünürüm, belki yazasım gelir bir şeyler karalarım. uykum gelince, bu
dünya düzelmez arkadaş deyip yatarım. bugün de kurtaramadık dünyayı ne
yapalım derim. hesabi duruş, mutluluğu öldüren şeydir. örneğin
nietzsche, adam hayatı boyunca bunu anlattı. ama nietzsche'yi okuyup
karamsar olan adamlar var, onlara sopayla girişmek istiyorum bazen. adam
demiş ki, ben bir enerji kaynağıyım. benim insan gibi insan olabilmem,
içimdekilerin olabildiğince bastırılmadan ortaya çıkabilmesidir. oysa
yaşam buna izin vermiyor, birbirimizi maskelemek zorunda kalıyoruz.
gerçi freud medeniyetin temelinin bu olduğunu söylemiş. biz de
içimizdeki hayvanlığı bastıracağız diye, içimizdeki insanlığı da
bastırmışız. hala içimizdeki erotik enerjiyle ilişkimizde sakatlık var.
erotik yanımız ortaya çıktıktan sonra ayıp bir şey yaptığımızı
düşünüyoruz. onun için "vatan millet sakarya", ilim aşkı, sanki hiç eros
yokmuş gibi davranıyoruz, dava adamı kalıbına sığınıyoruz. bütün bu
kalıplarım dışında felsefe; çözüm arayanların değil, soru soranların
yeridir, şeytanla muhabbettir. ne zaman ki şeytan sizi alt eder, o zaman
insan olduğunuzu anlarsınız.
http://sozluk.sourtimes.org/show.asp?id=7018711
15 Nisan 2010 Perşembe
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)